اثربخشی رفتار کارکنان میزان رضایتمندی

در مرحله عمل مطالعه افراد انسانی را مطالعه رفتار سازمانی می نامند. رفتار سازمانی کارکنان عبارت است از مطالعه منظم (سیستماتیک) عملیات ، اقدامات ، کارها و نگرش های افرادی که سازمان را تشکیل می دهند . رفتار سازمانی مطالعه منظم جایگزین قضاوت مشهودی است، یعنی مدارک و شواهد علمی که در شرایط کنترل شده جمع آوری می شود، به شیوه ای معقول مورد سنجش و ارزیابی قرار می گیرد و در رابطه با هر معلولی در پی علت بر می آید (رابینز، ۱۳۹۱).

 

رفتار شهروندی سازمانی[۱] به یک مجموعه رفتارهای جهانی به نمایش گذاشته شده ازسوی کارکنان اطلاق می شود که حمایتی، اختیاری بوده و فراتر از نیازهای نرمال و طبیعی شغلی می رود. کلمه اختیاری بر طبق نظر ارگان ۱۹۸۸ به این معنی است که رفتار، یک نیاز برای توصیف رسمی شغل نمی باشد. رفتار شهروندی سازمانی یک موضوع انتخابی فردی است و قصور در نشان دادن چنین رفتاری به طور کلی دلیلی برای جریمه در نظر گرفته نمی شود. چیزی که مهم است آن است که این مثال ها به توصیف رفتارهایی می پردازندکه برای سازمان مفید هستند و هنوز آن ها رفتارهایی هستندکه به عنوان بخشی از عناصر اصلی شغل در نظر گرفته نمی شوند[i].

الگوی رفتار شهروندی سازمانی ارگان[ii]

۱) وظیفه شناسی: به کار و تلاش فراتر از الزامات رسمی سازمان، وظیفه شناسی گویند و شامل رفتارهایی است که به فرد اجازه می دهد در حدی بالاتر از انتظار وظایفش را انجام دهد و باعش افزایش اعتماد در بین کارکنان می شود. به عنوان مثال فرد ناهار خوردن خویش را طول نمی دهد یا اینکه سر وقت در محیط کارش حاضر می شود و جز در موارد ضروری کارش را تعطیل نمی کند و … . ارگان ( ۱۹۸۸ ) معتقد است که افرادی که دارای رفتار شهروندی بالایی هستند در بدترین شرایط هم به کار خویش ادامه می دهند که این نشان از وظیفه شناسی بالای آنان است. بعد وظیفه شناسی حالتی است که در آن اعضای سازمان رفتار های خاصی انجام می دهند و فراتر از حداقل سطح وظیفه مورد نیاز برای انجام آن کار فعالیت می نمایند[iii].

[۱] Organizational citizenship behavior

[i]  گنجی نیا، حسین و همکاران، ۱۳۹۲، بررسی تاثیرادراک عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی (مطالعه موردی : ادارات کل (بنادر و دریانوردی) و (گمرک) (استان گیلان- بندر انزلی)، فصلنامه دیدگاه

[ii]  Organ, D. W., (1988), “Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome, Lexington, MA: Lexington Books.

[iii]  اسلامی، حسین و سیار ( ۱۳۸۶ )، رفتار شهروندی سازمانی، ماهنامه علمی آموزشی  تدبیر، سال هجدهم، شماره ۱۸۷ ، ص ۵۹ – ۵۶