پرسشنامه چیست

نحوه طراحی یک نمونه پرسشنامه محقق ساخته برای پایان نامه

نویسنده: دکتر محمد صادقی؛ دبیر علمی کتابخانه دیجیتال ایبوکا

۱۳۹۶.۸.۶

قسمت دوم

مراحل طراحی روش طراحی اصولی پرسشنامه محقق ساخته questionnaire design

مراحل طراحی اصولی پرسشنامه محقق ساخته

پرسشنامه چیست؟ … بارها با پرسشنامه هایی مواجه شده ام که جامعه آماری آن مثلا مشتریان یک فروشگاه آنلاین کتاب است، اما سوالات پرسشنامه طوری طراحی شده که پاسخ دهندگان باید اطلاعات فنی در خصوص روش های بازاریابی فروش آنلاین کتاب داشته باشند…. بعبارتی مخاطب سوالات بیشتر کارکنان فروشگاه هستند تا خریداران یا مشتریان فروشگاه آنلاین..

در قسمت اول این مقاله به بررسی چند و چون تهیه و ساخت یک پرسشنامه محقق ساخته یا به انگلیسی made questionnaire پرداختیم. گفتیم که پرسشنامه چه نکته هایی را باید رعایت کند. برای تهیه پرسشنامه باید بدانیم سنجه چیست؟ معنی گویه چیست؟ جامعه آماری کیست؟ همه اینها برای طراحی یک پرسشنامه لازم است اما کافی نیست. در این قسمت از مقاله به طرح پیشنهاداتی برای تهیه و ساخت یک پرسشنامه محقق ساخته میپردازیم:

پرسشنامه چیست

چیستی پرسشنامه questionnaire به ماهیت طرح سوالات آن برمیگردد. آیا هر دسته سوال که در یک برگه واحد ارائه شود پرسشنامه است؟ واقعا پرسشنامه چیست؟

پرسشنامه را میتوان مجموعه ای سوالاتی تلقی نمود که خود از چند دسته مشخص پرسش تشکیل شده باشد. مانند جعبه ای که درون آن چند جعبه دیگر هست و هر جعبه حاوی متغیرهایی که شکل و قالبی مشابه دارند؛ مانند اینکه جعبه اول دسته آچارها، جعبه دوم جعبه ابزارهای اندازه گیری و متراژ و مانند آن. که فردی از بیرون با نگریستن به آن، دریابد که با یک دسته همگن و یکپارچه روبروست؛ که با استفاده از آن میتواند به هدف و مقصودی واحد نایل آید و زمینه مشخصی را برآورد و اندازه گیری و تعیین نماید. به طوری که همه ابزارهای درون آن حالتی استاندارد داشته باشد؛ یعنی اگر پیچی را در این مکان گشود، در مکان دیگر نیز پیچی مشابه با این را بگشاید؛ در این صورت اعتبار، روایی و پایایی پرسشنامه نیز رعایت شده و چیستی واحدی برای آن تعیین شده و طراح آن به خطا نرفته است. پس از مرور چیستی پرسشنامه به سراغ پیشنهاداتی برای طراحی و ساخت یک پرسشنامه محقق ساخته میرویم. بطوری که به یک پرسشنامه ای استاندارد نزدیک شویم.

پیشنهادات برای ساخت و تهیه پرسشنامه پایان نامه

پرسشنامه ابزار اندازه گیری تمام خواسته ها، اهداف و پرسش های پایان نامه شماست. هیچکدام از بخش های پایان نامه که در فصل های مختلف مطرح میشوند اثرگذاری پرسشنامه را ندارد. سوالاتی که طراحی میشود مبنا و بیس تحقیق شما رو رقم میزند. بنابراین به این پیشنهادات هم میتوانید توجه کنید:

۱. سوالات پرسشنامه دیگران را کپی نکنید.

۲. حتی اگر هیچ تجربه ای در طراحی پرسشنامه ندارید، سعی کنید ساخت و تهیه سوالات پرسش نامه خودتان را داشته باشید.

۳. قبل از تنظیم سوالات پرسش نامه، حتما یک مدل مفهومی تصویری از روابط بین متغیرهای پایان نامه پیش رویتان باشد.

۴. بدانید پرسشنامه برای چیست و مخاطب آن کیست.

۵. کم بپرسید؛ خودتان را جای پاسخ دهنده پرسشنامه ای که طراحی میکنید بگذارید؛ آیا حاضرید وقتتان را برای پاسخگویی دقیق به ۷۰ سوال یک پرسشنامه تلف کنید؟!

۶. در حد سواد جامعه و نمونه آماری خود سوال طرح کنید. از کلمات سنگین یا خیلی پیش پا افتاده برای طرح سوال ها استفاده نکنید.

۷. حتما و حتما از یک محقق که قبل یک یا چند نمونه پرسشنامه محقق ساخته را با موفقیت ساخته باشد راهنمایی و مشاوره بخواهید.

۸. وقتی از اصطلاحات زبان عامیانه جامعه آماری استفاده میکنید، پاسخ دهنده ارتباط عمیق تری با سوالات پرسشنامه می یابد.